Mensen die veel of langdurig alcohol drinken, kunnen een tekort aan vitamine B1 krijgen. Vitamine B1 heet ook thiamine. Een ernstig tekort kan schade geven aan hersenen en zenuwstelsel en vraagt soms snelle medische behandeling.
Deze pagina is bedoeld als uitleg, niet als persoonlijk suppletie-advies. Bespreek vitamine B1 met je huisarts of arts als je veel drinkt, slecht eet, gaat stoppen met alcohol of klachten hebt die kunnen passen bij een tekort.
Waarom vitamine B1?
Vitamine B1 helpt het lichaam energie uit voeding te halen en is belangrijk voor de werking van hersenen, zenuwen en hart. Bij veel alcoholgebruik kan de opname, opslag en verwerking van vitamine B1 verstoord raken. Ook eten mensen bij problematisch alcoholgebruik soms minder of eenzijdiger.
Daarom let de medische zorg bij alcoholgebruik niet alleen op drinken zelf, maar ook op voeding, lichamelijke conditie en het risico op thiaminetekort.
Wanneer is het risico groter?
Het risico op een tekort is groter bij langdurig of veel drinken, maar vooral wanneer alcohol samengaat met lichamelijke verwaarlozing of onvoldoende voeding.
- weinig of eenzijdig eten;
- afvallen, braken of diarree;
- zelfverwaarlozing;
- geheugenproblemen of verwardheid;
- tintelingen, gevoelloosheid of loopproblemen;
- plots minderen of stoppen na langdurig overmatig drinken.
Signalen van een mogelijk tekort
Een tekort aan vitamine B1 kan zich op verschillende manieren uiten. Niet iedereen heeft dezelfde klachten en de klachten zijn niet altijd specifiek.
- vermoeidheid, weinig energie of prikkelbaarheid;
- moeite met concentreren of geheugenproblemen;
- weinig eetlust of gewichtsverlies;
- tintelingen of branderig gevoel in handen en voeten;
- spierzwakte, onzeker lopen of moeite met coördinatie;
- verwardheid of sufheid.
Herken je meerdere signalen, neem dan contact op met een arts. Wacht niet tot klachten ernstig worden.
Wanneer direct hulp?
Een ernstig vitamine B1-tekort kan leiden tot Wernicke-encefalopathie. Dat is een spoedsituatie. Zonder snelle behandeling kan blijvende schade ontstaan, zoals het syndroom van Korsakov.
Neem direct contact op met een arts of spoedzorg bij verwardheid, sufheid, dubbelzien of andere oogbewegingsproblemen, ernstig wankel lopen, plots geheugenverlies of bewustzijnsdaling, zeker in combinatie met veel alcoholgebruik of recent stoppen.
Voeding en supplementen
Vitamine B1 zit onder andere in volkorenproducten, peulvruchten, noten, zaden, vlees, vis, aardappelen en sommige groenten. Gezonde voeding is belangrijk, maar bij verhoogd risico is voeding alleen soms niet genoeg.
Of en hoeveel vitamine B1 nodig is, hangt af van je situatie. De NHG-standaard noemt thiaminesuppletie bij patiënten met een vermoeden van onvoldoende voeding. Bij hoog risico of klachten kan medische beoordeling nodig zijn, soms met behandeling via injectie.
Een felgele urine na B-vitamines komt vaak door riboflavine, vitamine B2, en is meestal onschuldig.
Samenhang met alcohol
Vitamine B1 is geen oplossing voor problematisch alcoholgebruik, maar het kan wel een belangrijk onderdeel zijn van veilig herstel. Zeker rond minderen of stoppen is het verstandig om alcoholgebruik, lichamelijke klachten, voeding en vitamine B1 samen met een arts te bespreken.
Deze tekst sluit aan bij de NHG-Standaard Problematisch alcoholgebruik, waarin thiamine/B1, onthouding en verwijzing bij risico op Wernicke worden besproken. Voor de wetenschappelijke achtergrond is ook gekeken naar neurologische richtlijnliteratuur over Wernicke-encefalopathie.
NHG: problematisch alcoholgebruik
EFNS guideline: diagnosis, therapy and prevention of Wernicke encephalopathy